Gebruik van afbeeldingen: let op! (Of: De fotozaak.)

Afbeeldingen op je website? Let op!

Heb jij ooit foto’s gebruikt die je gewoon van internet plukte? Van Pinterest of Facebook bijvoorbeeld? Ik wel. Een aantal jaar terug deed ik dat een keer voor het café van mijn vriend. Op Pinterest zag ik een mooie foto die paste bij het event dat hij organiseerde: een Griekse avond. De dag voor het event besloot ik nog een oproep te plaatsen: je kon nog tot 12 uur die dag aanmelden om mee te doen. Daar plaatste ik die foto bij, een foto van een Grieks geklede dame.

De fotozaak

De foto op Pinterest had de naam van de fotograaf daarop. Prima, leek mij. De naam staat erop, dus goed. Ik plaatste het bericht op de website van het centrum, hopende meer mensen te bereiken.
Na het plaatsen dacht ik er niet meer over na. Op dat moment dacht ik werkelijk niet aan de Auteurswet of aan Intellectueel eigendom. Zoveel mensen deden dit, ik meende werkelijk waar dat het mocht.

En dan ineens …

foto internet marianne canters bloggen social media cursussenOns leven loopt verder. Alles gaat lekker tot een paar maanden terug. We gaan met vakantie. Naar Griekenland nota bene. Op vrijdag voor we vertrekken, rond 17.30 uur, plopt een mail mijn mailbox in. Met de vraag of ik nog even wil kijken naar een eerdere mail, die ik ooit ontvangen zou moeten hebben. De mail gaat over het ongeautoriseerd gebruik van een foto én een flinke boete van meer dan 2000 euro. Huh? Ik schrik. Ik moet veel zoeken in bijlages voor ik zie waar het precies over gaat en welke foto het betreft. Ik kan me niet herinneren dat ik de foto heb geplaatst, maar de schermafbeelding van het bericht met de foto geeft heel duidelijk weer dat dit allemaal van mijn hand komt. (Ik ken mijn eigen signatuur.) Inmiddels ben ik wel op de hoogte van de wetgeving omtrent auteursrechten en het intellectueel eigendom, dus acties als die van toen heb ik al lang vaarwel gezegd. En die ene foto? Ik had er nooit meer aan gedacht.

Extra vervelend
Extra vervelend was dat ik de foto had geplaatst op een website van een andere partij. En dat die partij hier dus ook bij betrokken was geraakt. De fotograaf in kwestie had de foto kennelijk ondergebracht bij een beeldbank en een licentiebedrijf, en had ook inmiddels een advocaat ingeschakeld. Deze bleek al eerder aan de bel te hebben getrokken, maar had geen reactie gekregen.

Nu moet je je voorstellen dat jij een schilderij maakt. Ik vind dat een supermooi schilderij, en zonder het te vragen, hang ik het bij mij in mijn expositieruimte. Dat is eigenlijk wat er gebeurt als je een niet-rechtenvrije foto van het internet plukt en voor jezelf gebruikt. Ook al staat de naam van de schilder erop,  dit kun je niet zomaar doen.

Als sinds 1881(!)
We gaan terug in de tijd. In 1881(!) is de eerste versie van de Auteurswet geboren die nadien vele malen aangepast is. De wet gemaakt om te regelen dat niet iedereen zomaar andermans werken kan overnemen of aanpassen, of gebruiken. Je mag niet zomaar een boek overschrijven en doen of het van jou is, een foto van een ander gebruiken, enzovoorts.
Het was een wet waar je niet zomaar mee te maken kreeg, tot internet om de hoek kwam kijken. De mooiste afbeeldingen spatten sinds die tijd van ons scherm af. Vaak ook nog eens met een muisklik te kopiëren. Doe je dat, krijg je geen waarschuwing: er gebeurt helemaal niets. De foto staat zo op je computer. Misschien een beetje logisch dat we met velen dachten dat het oké was foto’s van anderen te gebruiken.

Ook heel logisch dat fotografen en andere creatieven hier niet blij mee waren en zijn. En zo speelden zich al snel de eerste rechtszaken af. Hoe meer hier over geschreven en gesproken werd, hoe meer mensen begrepen dat dit gebruiken van andermans foto’s dus helemaal niet mocht. Tót die tijd gebeurde het wel. En zo plaatste ik de foto van de Griekse dame.

Stress en schuldgevoel
Het stressniveau schoot zo vlak voor de vakantie van 0 naar 10. Net als het schuldgevoel. Want die mail vertelde me ook nog eens dat ik door het plaatsen van de foto de fotografe schade had toegebracht. Terwijl ik een foto plaatste waarop haar naam was vermeld, en ik dacht dat dat juist goed was, omdat mensen zo konden zien wie de foto gemaakt had. En dus geen schade berokkende, maar op een bepaalde manier hielp.

Ik was er ziek van.

Nu hebben de mails die je dan ontvangt niet zo’n heel vriendelijke toon. Er wordt direct gedreigd met een rechtszaak als je niet binnen 10 dagen het bedrag betaalt dat zij schappelijk vinden. En in dit geval zou het gaan om een gebruik van een aantal jaar dus dat aantal jaren moest worden vergoed.

Deze toon maakte dat mijn gevoel voor rechtvaardigheid ook aangewakkerd werd. Want ik had nooit een bericht gekregen dat er iets was gedaan dat niet oké was en dat ik de foto moest verwijderen bijvoorbeeld. Nee, er is een aantal jaar gewacht tot er een factuur met dreiging werd gestuurd. Toen in eerste instantie niet werd gereageerd, kwam er ook nog 100% opslag op het eerst gevraagde bedrag. Dus daar zat mij iets niet lekker.

Het zat mij ook niet lekker dat ik niet eerder was ingelicht. Ik ben iemand die direct de koe bij de horens pakt en aan de slag gaat met wat moet. Dan lopen dingen ook niet op. Er rinkelden allerlei bellen in mij. En daarbij dacht ik aan al die andere mensen, ondernemers en niet-ondernemers, die dit ooit volkomen onschuldig bedoeld, hebben gedaan. Er was werk aan de winkel. Er was iets te leren uit dit, voor heel veel mensen.
Ik belde met advocaten en schakelde rechtsbijstand in. En ja er waren inderdaad wat haken en ogen aan het hele verhaal, los van het feit dat ik wel iets had gedaan dat niet mocht. Dat laatste ontkende ik niet, het was nu eenmaal de wet. Maar met de hoogte van het opgelegde bedrag was ik het niet eens.

De kosten voor een advocaat wegen niet op tegen het geëiste bedrag

De advocaten die ik sprak zagen dit als zaak niet zitten. Het uurtarief van de gemiddelde advocaat (vermenigvuldigd met het aantal uren dat die zou maken) overstijgt al snel het hele bedrag natuurlijk. Toch was er één advocate die de moeite nam om belangeloos naar het verhaal te kijken en me de benodigde uitleg te geven: ik kon volgens haar zeker het geclaimde bedrag aanvechten. De rechtsbijstand (i.i.g. die van ons) ziet niet op auteursrecht en kon niets doen, maar ook hier was er toch een juriste (met engelenvleugels) die de moeite nam om met mij te kijken naar wat de advocate mij vertelde én om mij te helpen bij opstellen van reacties in de benodigde juridische bewoordingen.

En na heel wat heen en weer gemail en gepraat met verschillende partijen is afgelopen week dan eindelijk het laatste bericht binnengekomen van de advocaat van de aanklager: “Cliënte liet mij desgevraagd weten uit coulance met uw voorstel akkoord te willen gaan.”

Uiteindelijk heb ik een derde deel van het geclaimde bedrag betaald, voor het gebruik van een foto voor 24 uur, met de naam van de fotograaf erop. Nog teveel, zou je kunnen denken. Maar ik vind het oké. Ik heb vanwege de energie en tijd die het kostte zelfs serieus even overwogen om alles te betalen wat aan mij lag.
Ik zie het als leergeld, een investering, zodat ik jullie hier meer over vertellen kan, mocht je onverhoopt hetzelfde aan de hand hebben. Ik geef je een opsomming van wat de belangrijkste feiten zijn.

Belangrijke feiten over gebruik foto’s van anderen

  • Sinds 1881(!)  is het bij wet verboden om een foto of ander intellectueel eigendom zomaar te gebruiken voor jezelf. (Heel kort gezegd.)
  • Er zijn malafide bedrijven die op deze manier op zoek zijn naar geld. Maar ga daar nooit van uit als je een brief of mail ontvangt, die over ongeautoriseerd gebruik van een foto zou gaan. Ga direct op onderzoek uit naar het betreffende bedrijf. In dit geval waren bij de papieren zelfs de getekende overeenkomst tussen de beeldbank en de fotograaf bijgevoegd. Alles is te achterhalen op internet, dus zo kun je ontdekken of je wel of niet met een serieuze partij te maken hebt.
  • Je hoeft nooit een boete te betalen; het gaat erom dat je alsnog licentierechten voor het gebruik van de foto betaalt (een licentiebedrag).
  • Is het een serieuze partij, accepteer dat je iets hebt gedaan dat niet mag. Het klopt: je mag niet zomaar foto’s van anderen gebruiken. Maar weet ook dat onderhandelen over de hoogte van het bedrag in veel gevallen nut heeft. Zoals in het mijne.
  • Een reëel bedrag om te betalen hangt samen met de foto zelf (is die van een bekende fotograaf bijvoorbeeld?) en het gebruik/kwaliteit van de foto, etc. Een goede leidraad – als geen ander licentiebedrag aannemelijk is/kan worden gemaakt – is de lijst van Stichting Foto Anoniem:Foto Anoniem Overzicht Tarieven
    (Let op: check op de website zelf de meest recente versie van de lijst. De link naar de website vind je onderaan dit blog.)
    Aan de hand hiervan kun je zelf een goede inschatting maken of het gevorderde (licentie)bedrag reëel is. Als een eventuele vergoeding voor rechtsbijstand is een bedrag van tot EUR 150-200- redelijk te noemen, nu het vaak om standaardbrieven gaat. Dat wordt vaak bovenop het aangegeven licentiebedrag vermeld.
  • Een goede strategie kan zijn om het bedrag dat volgens jou redelijk is over te maken naar de rekening, in dit geval van de advocaat, met de onderbouwing waarom je dat bedrag redelijk vindt. Het is dan aan de ander om de aanspraak op het meerdere goed te onderbouwen. In mijn geval ging het om een actualiteit van 24 uur, een relatief kleine foto, een niet zo heel populaire website én de naam van de fotografe die duidelijk op de foto stond. Allemaal omstandigheden die in mijn optiek het opgelegde bedrag verlaagden.

Conclusie: gebruik altijd rechtenvrije foto’s

foto internet marianne canters bloggen social media cursussen eindhovenGebruik altijd alleen foto’s die rechtenvrij zijn of die je zelf hebt gemaakt. Mocht je een vergelijkbare situatie aan de hand hebben, dan laat die niet verslonzen, maar ga direct op onderzoek uit om verhogingen en rechtszaken te voorkomen. De focus ligt op je bedrijf en de mensen die jij met je bedrijf wil helpen, inspireren en motiveren, dus daar moet je energie naartoe gaan.

Heb jij nog opmerkingen of vragen hierover? Deel ze gerust bij de opmerkingen hieronder.

Liefs, Marianne

(Met dank aan de Engel van de rechtsbijstandsverzekering, mevrouw mr. Hamberg van AMSadvocaten, Stichting Foto Anoniem en de medewerking van Geldrop Centrum.)

14 Reacties

  1. Marielle Kessels

    Wow een wijze les! Goed om te lezen en nog eens even bij stil te staan, want een foutje is zo gemaakt.

    Antwoord
  2. Pamela Stark

    Hallo Marianne, een duidelijk verhaal over de foto’s. Toch heb ik nog twee vragen, misschien weet jij ook hiervan meer:

    1. Stel, je schrijft een recensie over een film, boek of TV-serie. Mag je dan ook niet de foto gebruiken die overal te zien is ter promotie van die film, TV-serie of dat boek? Of de coverfoto van het boek bijvoorbeeld?
    2. Stel, je schrijft over een prachtig schilderij dat je hebt gezien. Mag je dan wel een zelfgemaakte foto van dat schilderij gebruiken?

    Het zijn vragen die ik al eerder heb geprobeerd beantwoord te krijgen, maar niemand weet er het fijne van. Ooit misschien ik, als ik ook een boete aan mijn broek heb. Maar liever wil ik dat voor zijn .

    Hartelijke groet,

    Antwoord
  3. Pieter de Kramer

    Hallo Marianne, Een mooi en goed artikel. Als fotograaf ben ik het met de regels eens. Vind wel dat de manier van gelijk een boete erg streng is. Zelf neem ik eerst contact op om aan tegeven dat het oneigenlijk gebruik is. Mocht dat niet helpen dan pas overgaan tot inschakelen van de juiste mensen.
    Op mijn site vertel ik klanten ook dat het gebruik van eigen foto’s de mensen meer zal aanspreken dan foto’s van pinterest of stockfoto’s. Met vriendelijke groet, Pieter de Kramer

    Antwoord
    • Tekstgericht, Marianne Canters

      Dank je wel. En ik begrijp helemaal dat je het eens bent met de regels. Wat ook klopt is zoals jij het op je website zet: eigen foto’s doen het ‘beter’, maar gelukkig weten we dat nu ook. De foto in kwestie was beter geweest als lief en ik in Griekse kledij erop hadden gestaan 🙂 (Of misschien ook weer niet – zelfspot – haha!). Je punt klopt in ieder geval. Dank voor je reactie. Lieve groet, Marianne

      Antwoord
  4. Jessie | Business Blog School

    Een duidelijk stuk Marianne. Ik vind het alleen jammer dat mensen uit de schrijfwereld niet weten wat zich bij het creatieve zusje, de fotografenwereld, afspeelt. Het gaat nl. om exact hetzelfde.

    Jij vergelijkt het met een schilderij in een expositieruimte, ik vergelijk het liever met een salespagina van jou die zonder jouw medeweten en toestemming door een andere schrijfcoach wordt gebruikt. Met als doel (belangrijk detail!) dat de ander er geld mee kan verdienen.

    Jij hoopte met de foto van die fotograaf deelnemers voor je Griekse avond te werven. Same story… En dat een fotograaf niet dagelijks het internet afspeurt en dus misschien pas jaren later de foto ontdekt, lijkt me niet vreemd en heeft niks te maken met de koe niet bij de horens vatten.

    ik denk dat fotografen het zat zijn om vriendelijk toestemming te vragen een foto te verwijderen nadat-ie gebruikt is. Want wat je zegt, veel te veel mensen doen dit. De Fotografenfederatie moedigt fotografen daarom aan om meteen een factuur te sturen met een bedrag dat mensen voldoende afschrikt.

    En nee, ik ben geen fotograaf maar tekstschrijver 😉

    Antwoord
    • Tekstgericht, Marianne Canters

      Hoi Jessie, dank voor je reactie! Natuurlijk gaat het om hetzelfde, dat begrijp ik. Ik heb het schilderij als voorbeeld gebruikt omdat – naar mijn idee – vaker foto’s werden gebruikt zonder dat dat mocht, dan teksten. Je voorbeeld – maar misschien ben ik naief – is deels goed. Dat wil zeggen dat ik niet denk dat fotografen foto’s van andere fotografen zouden gebruiken en en tekstschrijvers (of schrijfcoaches) van tekstschrijvers (of schrijfcoaches). Ik zou altijd wel persoonlijk een berichtje sturen met ‘Hey, je hebt een tekst van mij gebruikt. Ik zie het als een compliment, maar zou het fijn vinden als je toch je eigen tekst zou schrijven.’ Wanneer ik erbij vermeld zou staan met naam als oorspronkelijk schrijver van de tekst in dit geval, zou ik zo’n berichtje zeker sturen. Gelukkig denken veel fotografen er ook nog steeds zo over, ik heb er verschillende in deze periode over gesproken. Zou het om het kopiëren en uitbrengen van een boek gaan, zou ik er weer anders in staan. Voor mij persoonlijk telt ook de ‘bron’ waar het om gaat mee in mijn afweging.
      Gezien de grootte van de partij waar ik mee te maken had verwacht ik werkelijk dat ze dit al eerder wisten, maar ook weer gelijk: dat zal vast niet bij elke fotograaf zo zijn. In ieder geval ben ik blij dat het is opgelost en hoop ik met dit blog anderen te helpen die dit ook ooit in een verleden – niet met de reden om de fotograaf schade toe te brengen – zo hebben gedaan.
      Lieve groet, Marianne

      Antwoord
      • Jessie

        Ha Marianne, ook mijn klanten zeggen vaak: maar het is toch reclame voor die fotograaf / illustrator? En ik wéét ook dat niemand de intentie heeft om anderen schade toe te brengen. Daarom heb ik een maand geleden een blog geschreven over beeldmateriaal zoeken voor je website als zelf foto’s maken niet lukt. Eigenlijk met hetzelfde doel als jij: voorkomen dat mensen die fout maken. Je hoeft deze reactie niet te plaatsen hoor, maar hier een opsomming van websites waar je foto’s kan vinden die door de fotografen zelf vrijgegeven zijn, https://businessblogschool.nl/gratis-afbeeldingen-zoeken. Misschien heb je er wat aan. En excuses voor mij wat felle reactie! Groeten Jessie

      • Tekstgericht, Marianne Canters

        Tuurlijk plaats ik je reactie. Ook dit is fijn voor de lezers om te weten: waar kun je nog meer foto’s vinden die je wel kunt gebruiken. Excuses geaccepteerd hoor, zo fel was het nu ook weer niet. Het is nu eenmaal sowieso een pijnlijk punt voor veel partijen en dat snap ik. Dank voor het meedenken! Liefs, Marianne

  5. Sylvia Nijs

    Hartelijk bedankt, Marianne voor deze Blog! Ik herken de situatie heel goed en zal vooraan voorzichtig blijven want ik was ook geneigd om… 😉

    Antwoord
  6. Charlotte

    Let wel op dat ‘rechtenvrij’ niet bestaat. Behalve auteursrecht op de foto zelf, kan er namelijk nog auteursrecht rusten op dat wat gefotografeerd is of je kunt te maken hebben met portretrechten en eventueel zelfs met merkrechten. Allemaal mede afhankelijk van hoe je het beeld gebruikt natuurlijk.

    Antwoord
    • Tekstgericht, Marianne Canters

      Hele goede aanvulling! Ik bedoel met rechtenvrij niet anders dan stockfoto’s die je hetzij betaalt of die je gratis mag gebruiken. Charlotte, misschien heb je een blog dat dit verschil ook nog duidelijk uitlegt? Je mag er gerust naar verwijzen!
      Dank voor je reactie, lieve groet, Marianne

      Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

marianne canters coach online ondernemen geldrop-min

Inspiratie op Facebook?

Categorieën

Delen met:

Gratis e-book om je creativiteit te boosten

gratis e-book marianne canters schrijfcoach blogexpert
Over je comfortzone en mindfucks

Over je comfortzone en mindfucks

Je comfortzone en mindfucks zijn er om doorbroken te worden “Doe maar bijzonder in plaats van normaal.” Maar als je bijzonder gaat doen, in plaats van normaal, dan ben je kwetsbaar. Dan vinden mensen er iets van, en waarschijnlijk niet heel positief – volgens jou. Als...

gratis: mariannes mail

Elke week geprikkeld worden met inzichten die jou als schrijver en ondernemer helpen groeien? Dat kan.
Je hoeft je alleen maar even aan te melden:

Adres

Waleweinlaan 4
5665 CK Geldrop

Contact

Mobiel: 06-42515104
marianne@tekstgericht.nl

Jouw privacy is goed geregeld: 

Privacybeleid

 

Voor meer inspiratie volg je mij op: